Το 1897 Γάλλοι αποικιοκράτες δολοφόνησαν και αποκεφάλισαν τον βασιλιά της Μαδαγασκάρης, Τοέρα. Το κεφάλι στάλθηκε στη Γαλλία ως τρόπαιο αλλά οι απόγονοι του κατάφεραν να το επαναφέρουν στο νησί
To καλοκαίρι
του 1897, έναν χρόνο αφότου η Γαλλία είχε ανακηρύξει επίσημα την Μαδαγασκάρη
αποικία της, αποφασίστηκε μια στρατιωτική επιχείρηση «ειρήνευσης» του νησιού. Στόχος
ήταν κυρίως κάποιοι θύλακες στα δυτικά οι οποίοι αντιστέκονταν και δημιουργούσαν προβλήματα
στις μεταφορές προϊόντων.
Τον Αύγουστο
του 1897 ο στρατηγός Ζοζέφ Γκαλιενί έδωσε διαταγή στον διοικητή Ογκουστίν Ζεράρ
να επιτεθεί στην περιοχή Μακάμπε, στα κεντροδυτικά του νησιού. Ο Ζεράρ γνώριζε
ότι ο βασιλιάς Τοέρα, και οι υπουργοί του, έμεναν την πρωτεύουσα της περιοχής
την Αμπικι. Οργάνωσε λοιπόν μια αιφνιδιαστική επίθεση ώστε να τους εξουδετερώσει.
Ο Τοέρα
ενημερώθηκε για την άφιξη των Γάλλων (ουσιαστικά ήταν το 3ο σύνταγμα
Σενεγαλέζων τυφεκιοφόρων) και θεώρησε ότι μπορεί να διαπραγματευτεί μαζί τους.
Οργάνωσε υποδοχή, κάλεσε τους αρχηγούς της περιοχής και ενημέρωσε πως είναι
έτοιμος να καταθέσει τα όπλα του και να συνεργαστεί με τους αποικιοκράτες. Ζήτησε
μάλιστα να συναντηθεί με τον Ζεράρ ο οποίος απάντησε: «Θα μεταφέρω εγώ
προσωπικά τις διαταγές μου στον αρχηγό Τοέρα».
Οι Γάλλοι είχαν
αποφασίσει τη μοίρα του βασιλιά. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 30στής Αυγούστου 1897 το σύνταγμα των Σενεγαλέζων, υπό τις διαταγές του Ζεράρ, περικύκλωσε την Αμπίκι.
Με το πρώτο φως η επίθεση ξεκίνησε από έξι διαφορετικές πλευρές. Οι στρατιώτες μπήκαν στην
πόλη χωρίς να αντιμετωπίσουν καμία αντίσταση καθώς οι περισσότεροι κάτοικοι
κοιμούνταν.
Ακολούθησε σφαγή.
Μαρτυρίες Γάλλων στρατιωτικών μιλούν για λίγες εκατοντάδες νεκρούς όμως άτομα
που επέζησαν και ιστορικοί της Μαδαγασκάρης υποστηρίζουν ότι οι νεκροί
πιθανότατα έφτασαν σε τετραψήφιο νούμερο (έως και 5.000). Ο Τοερά, οι υπουργοί
του και οι αρχηγοί της περιοχής εκτελέστηκαν. Ο βασιλιάς αποκεφαλίστηκε και το
κεφάλι του μεταφέρθηκε στη Γαλλία ως τρόπαιο.
Οι Γάλλοι
κατάφεραν να αποκρύψουν τη σφαγή από την κοινή γνώμη αλλά η Μαδαγασκάρη δεν ξεχνά.
Κάθε πέντε χρόνια, από τις 12 έως τις 19 Αυγούστου, χιλιάδες άτομα
συγκεντρώνονται στην περιοχή της σφαγής και τιμούν τη μνήμη του βασιλιά και των
θυμάτων.
Εδώ και πολλά χρόνια δύο δισέγγονες του Τοέρα ζητούσαν επίμονα από το γαλλικό κράτος να επιστρέψει στη Μαδαγασκάρη το κρανίο του βασιλιά (και δύο ακόμα που είχαν πάρει οι Γάλλοι μετά τη σφαγή). Τελικά δικαιώθηκαν. Στις 26 Αυγούστου 2025, σε μια τελετή παράδοσης-παραλαβής στο υπουργείο πολιτισμού της Γαλλίας, οι συγγενείς παρέλαβαν τα τρία κρανία τα οποία επέστρεψαν τελικά στη Μαδαγασκάρη.
Η πριγκίπισσα
Μαρί Φράνσια Καμαμί, απόγονος του Τοέρα, τόνισε για την ιστορική στιγμή: «Για
εμάς είναι κάτι πολύ σημαντικό. Σύμφωνα με την παράδοση μας αν το σώμα του
παππού μας δεν είναι ολόκληρο στον τάφο του η ψυχή του περιπλανιέται ατέρμονα.
Δεν μπορεί να εκπληρώσει τον ρόλο του προστάτη του λαού και των απογόνων του. Η
επιστροφή του κρανίου είναι ένα σημάδι συγχώρεσης του λαού της Μαδαγασκάρης για
όσα υπέστησαν από τους Γάλλους.