Τι αναφέρει το Πόρισμα Τσεβά για το Πολυτεχνείο: 18 επιβεβαιωμένα και επώνυμα θύματα και στοιχεία για ακόμα 16


Πώς μια συγκεκριμένη διατύπωση χρησιμοποιείται για να αλλοιωθούν τα ευρήματα του Πορίσματος και γενικότερα η ιστορία. 24 θύματα έχει επιβεβαιώσει η νεότερη ιστορική έρευνα
 

Μετά την πτώση της δικτατορίας, στις 5 Σεπτεμβρίου 1974, με την υπ' αριθμόν 1868 παραγγελία της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, ανατέθηκε στον εισαγγελέα Δημήτρη Τσεβά η διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης για τα αιματηρά γεγονότα του Νοεμβρίου 1973.

Στο πλαίσιο της έρευνάς του, ο Δημήτρης Τσεβάς εξέτασε μάρτυρες, συγκέντρωσε έγγραφα και άλλο αποδεικτικό υλικό, πραγματοποίησε αυτοψίες και διερεύνησε τις συνθήκες θανάτου και τραυματισμού πολιτών.

Το πόρισμά του, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 1974, καταγράφει 18 επιβεβαιωμένες και επώνυμες περιπτώσεις νεκρών, καθώς και 16 επιπλέον περιπτώσεις, για τις οποίες υπήρχαν μαρτυρίες και ενδείξεις. Χαρακτηριστικά αναφέρει:

«Εκ των εκτεθέντων δήλον καθίσταται ότι εις τους καταλόγους των επισήµως ανακοινωθέντων δέκα πέντε (15) νεκρών και υπό της ερεύνης βεβαιωθέντων τριών (3) τοιουτων δέον να προστεθούν και έτεροι δέκα έξι (16) τουλάχιστον βασίµως προκύπτοντες, οίτινες, τονιστέον και πάλι, ουδεµίαν έχουν, ως προς την ταυτότητα, σχέσιν µε τους επισήµως ανακοινωθέντος».

Το «Πόρισμα Τσεβά» (φωτό πάνω ο Δ.Τσεβάς) λοιπόν μιλάει ουσιαστικά για 34 νεκρούς και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το νούμερο να είναι μεγαλύτερο. Στην εισαγωγή του κεφαλαίου για τους νεκρούς επισημαίνει ότι ο φόρος αίματος από την καταστολή της εξέγερσης ήταν βαρύς, ενώ εκφράζει την πεποίθηση ότι οι θάνατοι ήταν περισσότεροι από όσους είχαν ανακοινωθεί επισήμως.

Γιατί όμως το συγκεκριμένο κείμενο χρησιμοποιείται από κάποιους που επιμένουν ότι στον Πολυτεχνείο δεν υπήρξαν νεκροί;

Είναι μια συγκεκριμένη διατύπωση του πορίσματος, η οποία τονίζει ότι «ουδείς απολύτως εκ των σπουδαστών του Πολυτεχνείου εφονεύθη κατά το τριήμερον 16-18 Νοεμβρίου 1973». Εκμεταλλευόμενη τη συγκεκριμένη αναφορά κάποιοι υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξαν θύματα ούτε ξέσπασμα αλόγιστης βίας κατά την καταστολή της εξέγερσης. Παρότι το «Πόρισμα Τσεβά» μιλάει ξεκάθαρα για 34 θύματα, κάποια εκ των οποίων στα πεζοδρόμια γύρω από το Πολυτεχνείο. Όλοι οι θάνατοι σχετίζονται με τα γεγονότα και τη βίαιη καταστολή τους.

Η μη τεκμηρίωση θανάτων εντός των εγκαταστάσεων δεν αναιρεί τους θανάτους που καταγράφονται από την καταστολή της εξέγερσης.

Η ιστορική έρευνα του Καλλιβρετάκη

Το ζήτημα των θυμάτων επανεξετάστηκε συστηματικά από τον ιστορικό Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, στο πλαίσιο της έρευνας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Η μελέτη του, με τίτλο «Πολυτεχνείο '73: Το ζήτημα των θυμάτων - Νεκροί και τραυματίες», δημοσιεύθηκε το 2004 και βασίστηκε στη διασταύρωση δικαστικών, αρχειακών και άλλων ιστορικών στοιχείων.

Ο Καλλιβρετάκης κατέγραψε 24 πλήρως τεκμηριωμένες επώνυμες περιπτώσεις νεκρών από τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973.

Παράλληλα, διατήρησε σε ξεχωριστή κατηγορία 16 ανώνυμες περιπτώσεις, για τις οποίες υπήρχαν επίσημες ή επώνυμες μαρτυρίες με συγκεκριμένα στοιχεία, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί πλήρης ταυτοποίηση και τεκμηρίωση.

Η έρευνα εξέτασε επιπλέον 30 επώνυμες περιπτώσεις που εμφανίζονταν σε παλαιότερους καταλόγους θυμάτων, αλλά δεν είχαν τεκμηριωθεί επαρκώς ώστε να συμπεριληφθούν στον κατάλογο των 24 επιβεβαιωμένων νεκρών.

Η διαφορά ανάμεσα στους 18 επώνυμους νεκρούς του πορίσματος Τσεβά και στους 24 της μεταγενέστερης ιστορικής καταγραφής συνδέεται και με την εξέλιξη της δικαστικής διερεύνησης.

Τον Ιούλιο του 1975, ο αντεισαγγελέας Ιωάννης Ζαγκίνης πρότεινε την παραπομπή κατηγορουμένων για 23 ανθρωποκτονίες και 126 απόπειρες ανθρωποκτονίας.

Κατά την επεξεργασία της δικογραφίας προστέθηκαν τέσσερις επώνυμοι νεκροί, ενώ παραλείφθηκε ένας από τους 18 του αρχικού πορίσματος. Παράλληλα, έγιναν δεκτές δύο από τις 16 ανώνυμες περιπτώσεις.

Κατά τη δίκη του Πολυτεχνείου, το φθινόπωρο του 1975, κατατέθηκαν εκ νέου στοιχεία για τον νεκρό που είχε παραλειφθεί, ανεβάζοντας τον αριθμό των τεκμηριωμένων θανάτων σε 24.

Η έρευνα Καλλιβρετάκη αξιοποίησε αυτή τη διαδρομή, μαζί με πρόσθετα ιστορικά στοιχεία, για να συγκροτήσει τον κατάλογο των 24 πλήρως τεκμηριωμένων θυμάτων.

Οι δύο έρευνες, επομένως, δεν καταλήγουν σε αντίθετα συμπεράσματα ως προς την ύπαρξη νεκρών. Διαφέρουν ως προς τον χρόνο διεξαγωγής, τη μεθοδολογία και την έκταση των διαθέσιμων στοιχείων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΣΕΒΑ