Ένα μυστήριο που κρατά εδώ και περισσότερο από 25 χρόνια
φαίνεται ότι τελικά λύνεται διά παντός. Το Reuters μετά από εκτεταμένη έρευνά του υποστηρίζει ότι κατέληξε
με σιγουριά στην ταυτότητα του μυστηριώδη καλλιτέχνη Banksy.
Σύμφωνα με την έρευνα αποδεικνύεται ότι ο διασημότερος
ανώνυμος καλλιτέχνης στον κόσμο είναι ο Ρόμπιν Γκάνινγχαμ (Robin Gunningham), με καταγωγή από
το Μπρίστολ. Αξίζει να σημειωθεί ότι το όνομα του Γκάνινγχαμ είχε ακουστεί πολλές
φορές στο παρελθόν, αλλά ποτέ δεν υπήρχαν αδιάσειστα στοιχεία που να στηρίζουν
την σύνδεσή του με τον Banksy.
Τώρα, οι ρεπόρτερ Σάιμον Γκάρντενερ, Τζέιμς Πίρσον και
Μπλέικ Μόρισον του Reuters
λένε ότι ανακάλυψαν δικαστικά έγγραφα από μια σύλληψη στη Νέα Υόρκη το 2000, τα
οποία περιέχουν τη χειρόγραφη ομολογία και υπογραφή του Γκάνινγχαμ, βάζοντας
τέλος σε δεκαετίες εικασιών.
Ένα μυστήριο 25 ετών
Ο Banksy
πέρασε δυόμισι δεκαετίες κρυμμένος σε κοινή θέα, δημιουργώντας ένα εμπορικό
σήμα τέχνης δισεκατομμυρίων δολαρίων βασισμένο στο μυστήριο της ταυτότητάς του.
Σήμερα, οι δημοσιογράφοι του Reuters ρίχνουν φως σε αυτό το μυστήριο με ιστορικά έγγραφα τα οποία,
σύμφωνα με ειδικούς, αποδεικνύουν την πραγματική του ταυτότητα πέραν πάσης
αμφιβολίας. Ο καλλιτέχνης του δρόμου, που κάποτε είχε πει ότι «κανείς δεν με
άκουγε μέχρι που δεν ήξεραν ποιος είμαι», φαίνεται τώρα ότι αποκαλύπτεται
οριστικά.
Το Reuters
παραθέτει ακράδαντα στοιχεία με έγγραφα από τη σύλληψη του Γκάνινγχαμ από την
αστυνομία της Νέας Υόρκης το 2000. Ο Γκάνινγχαμ είχε τότε συλληφθεί γιατί έκανε
γκράφιτι σε μια διαφημιστική πινακίδα του Marc Jacobs στην οροφή ενός κτιρίου στο Μανχάταν και είχε υπογράψει
μια χειρόγραφη ομολογία. Τα δικαστικά έγγραφα αναφέρουν επανειλημμένα το
πραγματικό του όνομα. Αυτά τα στοιχεία, θαμμένα σε νομικά αρχεία για πάνω από
δύο δεκαετίες, άλλαξαν πλέον τα πάντα.
Πώς οι ερευνητές αποκάλυψαν την αλήθεια
Η έρευνα ξεκινά μετά από ένα περιστατικό το 2022 στο χωριό
Χορένκα της Ουκρανίας, κοντά στο Κίεβο, όπου εμφανίστηκε ένα νέο έργο του
Banksy πάνω σε ένα βομβαρδισμένο κτίριο, αφού οι ντόπιοι είχαν δει τρία άτομα
να φτάνουν στην περιοχή με ένα παλιό ασθενοφόρο. Οι δημοσιογράφοι του Reuters
ταξίδεψαν εκεί για να συλλέξουν μαρτυρίες από αυτόπτες μάρτυρες και στοιχεία
σχετικά με το ποιος δημιούργησε το έργο. Μέσα από συνεντεύξεις με κατοίκους,
φωτογραφίες και άλλα στοιχεία, προσπάθησαν να ταυτοποιήσουν τον καλλιτέχνη.
Ο δημοσιογράφοι έδειξαν φωτογραφίες στους μάρτυρες με πρόσωπα
που συνδέονταν συχνά με τον Banksy και έτσι περιόρισαν τους υποψηφίους σε μόνο τρεις- ανάμεσά τους
και ο Γκάνινγχαμ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Στιβ Λαζαρίδης, επί χρόνια πρώην μάνατζερ
και φωτογράφος του Banksy,
αποκάλυψε ότι ο Γκάνινγχαμ άλλαξε νόμιμα το όνομά του σε Ντέιβιντ Τζόουνς γύρω
στο 2008 για να εξαφανιστεί εντελώς από τα δημόσια αρχεία. Τα αρχεία
μετανάστευσης δείχνουν ότι ένας David Jones ταξίδεψε στην Ουκρανία την ακριβή ημερομηνία στις 28
Οκτωβρίου 2022, την ίδια μέρα που έφτασε εκεί και ο μουσικός Robert Del Naja, ο
οποίος επίσης είχε στο παρελθόν συνδεθεί με φήμες για την ταυτότητα του Banksy,
και ο φωτογράφος Τζιλς Ντάλεϊ. Και τα τρία άτομα έφυγαν από την Ουκρανία την
ίδια μέρα. Μάλιστα, ο συγκεκριμένος Ντέιβιντ Τζόουνς έχει την ίδια ημερομηνία
γέννησης με τον Ρόμπιν Γκάνινγχαμ.
Η σύλληψη του 2000
Οι δημοσιογράφοι του Reuters ξεκινώντας από ένα περιστατικό
που είχε περιγράψει ο Στιβ Λαζαρίδης στο βιβλίο του προσπάθησαν να διασταυρώσουν
τα στοιχεία. Ο Λαζαρίδης αναφέρει ένα επεισόδιο που συνέβη στη Νέα Υόρκη γύρω
στο 2000, όταν ο Banksy φέρεται να συνελήφθη ενώ τροποποιούσε μια διαφημιστική
πινακίδα.
Οι δημοσιογράφοι χρησιμοποίησαν τις πληροφορίες και τις
φωτογραφίες 20 ετών του κτιρίου που περιλαμβάνονταν στο βιβλίο για να
εντοπίσουν το ακριβές σημείο όπου είχε γίνει η σύλληψη. Συγκρίνοντας τα
στοιχεία της εικόνας – την πρόσοψη του κτιρίου, τη θέση της πινακίδας και άλλα
χαρακτηριστικά – κατέληξαν ότι το περιστατικό είχε συμβεί στο κτίριο 675 Hudson
Street στο Μανχάταν.
Αφού εντόπισαν το πιθανό σημείο, αναζήτησαν αστυνομικά και
δικαστικά αρχεία της ίδιας περιόδου για περιστατικά βανδαλισμού ή αλλοίωσης
διαφημιστικών πινακίδων στην περιοχή. Μέσα από αυτή την έρευνα βρήκαν έναν
φάκελο υπόθεσης που αφορούσε σύλληψη για ζημιά σε διαφημιστική πινακίδα του Marc Jacobs στο
ίδιο κτίριο.
Στα έγγραφα αυτά αναφερόταν ότι ο συλληφθείς ήταν ένας
Βρετανός με το όνομα Ρόμπιν Γκάνινγχαμ. Το αρχείο περιλάμβανε επίσης χειρόγραφη δήλωση του
ίδιου, στην οποία περιέγραφε πώς είχε τροποποιήσει τη διαφήμιση ζωγραφίζοντας
πάνω της με χρώματα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η σύλληψη έγινε τις
πρώτες πρωινές ώρες της 18ης Σεπτεμβρίου 2000, όταν οι αρχές εντόπισαν τον
άνδρα πάνω στο κτίριο να αλλοιώνει την διαφημιστική πινακίδα. Η ζημιά
εκτιμήθηκε σε ποσό άνω των 1.500 δολαρίων, γεγονός που οδήγησε αρχικά σε
κατηγορία κακουργήματος. Η υπόθεση τελικά έκλεισε όταν η κατηγορία μετατράπηκε
σε πλημμέλημα διατάραξης της τάξης, ενώ ο συλληφθείς κατέβαλε πρόστιμο και
εκτέλεσε ποινή κοινωνικής εργασίας.
Το Reuters υποστηρίζει ότι το περιστατικό που περιγράφεται στα
αρχεία της αστυνομίας αντιστοιχεί στο επεισόδιο που είχε αφηγηθεί ο Λαζαρίδης
για τον Banksy.
Η αστυνομία της Νέας Υόρκης εκείνη την εποχή δεν φαίνεται να
είχε συνδέσει τη σύλληψη με τον καλλιτέχνη που αργότερα έγινε γνωστός
παγκοσμίως.
Παράλληλα, το Reuters εξέτασε εταιρικά αρχεία που
σχετίζονται με την εταιρεία Pest Control Office Ltd, ένας οργανισμός που
δημιουργήθηκε για να πιστοποιεί την αυθεντικότητα των έργων του Banksy και να
διαχειρίζεται ζητήματα που αφορούν την πνευματική ιδιοκτησία του καλλιτέχνη.
Οι δημοσιογράφοι εντόπισαν δικαστικά έγγραφα που είχαν
κατατεθεί στο πλαίσιο μιας υπόθεσης εμπορικού σήματος. Στα έγγραφα αυτά
εμφανιζόταν ως μάρτυρας ένας άνδρας με το όνομα Ρόμπιν Γκάνινγχαμ.
Στην κατάθεσή του, ο Γκάνινγχαμ περιγραφόταν ως συνδεδεμένος
με την εταιρεία και ως πρόσωπο που είχε γνώση των δραστηριοτήτων της. Τα
έγγραφα τον εμφάνιζαν να συμμετέχει σε ζητήματα που αφορούσαν τη διαχείριση των
δικαιωμάτων και των έργων που σχετίζονται με τον Banksy.
Γιατί ο Banksy πάλεψε τόσο σκληρά για να κρυφτεί
Η ανωνυμία μεταμόρφωσε τον Banksy από έναν καλλιτέχνη γκράφιτι, ο
οποίος θεωρούνταν από πολλούς ακόμα και «βάνδαλος», σε ένα πολιτιστικό είδωλο
αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων. Το έργο του «Το κορίτσι με το μπαλόνι» πωλήθηκε
για 1,4 εκατομμύρια δολάρια και στη συνέχεια μεταπωλήθηκε για 25 εκατομμύρια,
αφού αυτοκαταστράφηκε σε δημοπρασία του Sotheby’s
το 2018. Χωρίς την αύρα του μυστηρίου, οι έμποροι τέχνης προειδοποιούν ότι η
αξία των έργων του θα μπορούσε να υποχωρήσει κατακόρυφα. Σύμφωνα με δημοσκόπηση,
οι περισσότεροι Βρετανοί θεωρούν τον Banksy πιο σημαντικό καλλιτέχνη από άλλους,
όπως ο Μονέ.
Ο δικηγόρος του Banksy, Μαρκ Στίβενς, ζήτησε από το Reuters να μην δημοσιεύσει την έρευνα,
υποστηρίζοντας ότι η προστασία της ανωνυμίας εξυπηρετεί ζωτικά κοινωνικά
συμφέροντα. Ωστόσο, το Reuters
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το δημόσιο συμφέρον για μια προσωπικότητα με τόσο
βαθιά παγκόσμια επιρροή υπερτερεί των αξιώσεων περί ιδιωτικότητας.
Ο Banksy
και η ομάδα του δεν διέψευσαν τα ευρήματα του Reuters, αλλά αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Ο
Γκάνινγχαμ διατηρεί απόλυτη σιωπή, αφήνοντας την τέχνη του να μιλάει αντί γι'
αυτόν. Η πιο πρόσφατη τοιχογραφία του εμφανίστηκε στα Βασιλικά Δικαστήρια του
Λονδίνου τον Σεπτέμβριο του 2025. Ο κριτικός τέχνης Robert Casterline δήλωσε στο Reuters ότι πιστεύει πως
εντόπισε τον Γκάνινγχαμ στη δημοπρασία του 2018 να φοράει γυαλιά με κρυφή
κάμερα, καταγράφοντας το περιστατικό με την καταστροφή του έργου του.