.jpg)
Η Γη «ασφυκτιά» από το πλήθος των ανθρώπων και πρέπει να δράσουμε πριν να είναι πολύ αργά
Ο πληθυσμός του πλανήτη μας συνεχίζει να αυξάνεται με πρωτοφανείς
ρυθμούς τον τελευταίο αιώνα έχοντας φτάσει πλέον σε ένα οριακό σημείο. Αυτή τη
στιγμή υπολογίζεται ότι στη Γη ζούμε πάνω από 8,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι και ο
αριθμός αυτός προβλέπεται – με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις- να φτάσει τα 10
δισεκατομμύρια μέχρι το 2057.
Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι η Γη
ενδέχεται να μην μπορεί να υποστηρίξει τόσο μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε βάθος
χρόνου. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το όριο έχει ήδη ξεπεραστεί εδώ και
δεκαετίες, με τις συνέπειες να αρχίζουν να γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Ωστόσο,
υπάρχει ακόμα χρόνος αν γίνουν αλλαγές.
Το σημείο καμπής στα μέσα του προηγούμενου αιώνα
Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Φλίντερς στην Αδελαΐδα της
Αυστραλίας, ανέλυσαν δεδομένα και αρχεία τουλάχιστον δύο αιώνων για τον
παγκόσμιο πληθυσμό και την κατανάλωση πόρων επιχειρώντας να κατανοήσουν πώς
εξελίχθηκε η σχέση ανθρώπου και πλανήτη.
Έλεγξαν την κατεύθυνση αυτών των τάσεων και συνέκριναν τα
αποτελέσματα σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Μέτρησαν επίσης πώς το μέγεθος
του πληθυσμού έχει ιστορικά ευθυγραμμιστεί με τις αλλαγές στο κλίμα, τις
εκπομπές και το οικολογικό αποτύπωμα, για να κατανοήσουν πώς ο ανθρώπινος
πληθυσμός προκαλεί περιβαλλοντικό στρες.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι λίγο πριν από τη δεκαετία του 1950,
η παγκόσμια αύξηση του πληθυσμού επιταχύνθηκε καθώς αυξανόταν η αφθονία. Ωστόσο,
περισσότεροι άνθρωποι σήμαιναν περισσότερη καινοτομία, περισσότερη χρήση
ενέργειας και ταχύτερη τεχνολογική ανάπτυξη που υποστήριζε περαιτέρω επέκταση.
Όμως, αυτό το θετικό μοτίβο διακόπηκε στις αρχές της
δεκαετίας του 1960, όταν ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης άρχισε να μειώνεται, ενώ
ο πληθυσμός συνέχιζε να αυξάνεται με τη μεταπολεμική έκρηξη γεννήσεων και την
επιτάχυνση της κατανάλωσης.
«Αυτή η μετατόπιση σηματοδότησε την αρχή αυτού που
ονομάζουμε «αρνητική δημογραφική φάση», λέει ο καθηγητής Κόρεϊ Μπράντσο,
επικεφαλής της μελέτης.
«Αυτό σημαίνει ότι η προσθήκη περισσότερων ανθρώπων δεν
μεταφράζεται πλέον σε ταχύτερη ανάπτυξη. Διαπιστώσαμε ότι ο παγκόσμιος
πληθυσμός είναι πιθανό να κορυφωθεί κάπου μεταξύ 11,7 και 12,4 δισεκατομμυρίων
ανθρώπων μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2060 ή τη δεκαετία του 2070, εάν
διατηρηθούν οι τρέχουσες τάσεις».
Τα ορυκτά καύσιμα έκρυβαν το πρόβλημα
Ο καθηγητής Μπράντσο λέει ότι αυτό το ανώτατο όριο είναι
επικίνδυνο. Ήδη κινούμαστε στα όρια, αλλά η πραγματική πίεση στο σύστημα έχει
καθυστερήσει να φανεί λόγω της εκτεταμένης χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η ενέργεια
από πετρέλαιο και φυσικό αέριο επέτρεψε την εκτόξευση της παραγωγής τροφίμων
και της βιομηχανίας, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι η ανάπτυξη μπορεί να
συνεχίζεται απεριόριστα.
Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια προσωρινή
«παράταση», καθώς οι φυσικοί περιορισμοί δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά απλώς
έχουν μετατεθεί χρονικά και σύντομα θα έρθει η στιγμή που τα μη ανανεώσιμα
καύσιμα θα εξαντληθούν πριν προλάβουν να ανανεωθούν.
Η γη αρκεί για μόλις 2,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους
«Ο πραγματικά βιώσιμος πληθυσμός είναι πολύ χαμηλότερος και
πιο κοντά σε αυτόν που υποστήριζε ο κόσμος στα μέσα του εικοστού αιώνα. Οι
υπολογισμοί μας δείχνουν έναν βιώσιμο παγκόσμιο πληθυσμό περίπου στους 2,5
δισεκατομμύρια ανθρώπους, αν όλοι ζούσαν εντός οικολογικών ορίων και άνετου,
οικονομικά ασφαλούς βιοτικού επιπέδου», αναφέρει ο Μπράντσο.
Οι ερευνητές λένε ότι το τεράστιο χάσμα μεταξύ αυτού που
θεωρούν βιώσιμου αριθμού και του σημερινού πληθυσμού των 8,3 δισεκατομμυρίων
υπογραμμίζει την κλίμακα της παγκόσμιας υπερκατανάλωσης. Υποστηρίζουν ότι αυτή
η υπέρβαση έχει κρυφτεί για δεκαετίες από την έντονη εξάρτηση από τα ορυκτά
καύσιμα, τα οποία ενίσχυσαν την παραγωγή τροφίμων, την παροχή ενέργειας και τη
βιομηχανία, αλλά ταυτόχρονα επιτάχυναν την κλιματική αλλαγή και τη ρύπανση.
«Η τρέχουσα πορεία της ανθρωπότητας θα ωθήσει τις κοινωνίες
σε βαθύτερες κρίσεις, εκτός αν κάνουμε σημαντικές αλλαγές», λέει. «Τα συστήματα
υποστήριξης της ζωής του πλανήτη βρίσκονται ήδη υπό πίεση και χωρίς ραγδαίες
αλλαγές στον τρόπο που χρησιμοποιούμε την ενέργεια, τη γη και τα τρόφιμα,
δισεκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενη αστάθεια. Η μελέτη μας
δείχνει ότι αυτά τα όρια δεν είναι θεωρητικά, αλλά ξεδιπλώνονται αυτή τη
στιγμή».
Υπάρχει ακόμα – λίγος- χρόνος
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν προβλέπει ξαφνική
κατάρρευση, αλλά αντίθετα προσφέρει μια ρεαλιστική αξιολόγηση των
μακροπρόθεσμων πιέσεων που διαμορφώνουν το μέλλον της ανθρωπότητας. Οι
συνέπειες της υπέρβασης της «βιοχωρητικότητας» της Γης περιλαμβάνουν σοβαρότερες
κλιματικές επιπτώσεις, μείωση της βιοποικιλότητας, μειωμένη επισιτιστική και
υδάτινη ασφάλεια και διεύρυνση της ανισότητας.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν πρόκειται για σενάρια που
ζητούν δραστική μείωση πληθυσμού, αλλά για ανάγκη αλλαγής του τρόπου με τον
οποίο χρησιμοποιούνται η ενέργεια, η γη, το νερό και οι φυσικοί πόροι.
«Μικρότεροι πληθυσμοί με χαμηλότερη κατανάλωση δημιουργούν
καλύτερα αποτελέσματα τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τον πλανήτη», λέει.
«Το παράθυρο για δράση στενεύει, αλλά η ουσιαστική αλλαγή εξακολουθεί να είναι
εφικτή εάν τα κράτη συνεργαστούν», αναφέρει ο Μπράντσο.
Η ομάδα ελπίζει ότι τα ευρήματα θα ενθαρρύνουν τις
κυβερνήσεις, τους οργανισμούς και τις κοινότητες να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα
πλάνα, να αναγνωρίσουν τα περιβαλλοντικά όρια της Γης και να επικεντρωθούν σε
στρατηγικές που μειώνουν την κατανάλωση, σταθεροποιούν τον πληθυσμό και
προστατεύουν τα φυσικά συστήματα.
«Οι επιλογές που θα κάνουμε τις επόμενες δεκαετίες θα
καθορίσουν την ευημερία του μέλλοντος», τονίζει
Αν και δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες με αυτή την
εκτίμηση, καθώς υπάρχουν μελέτες που τοποθετούν τη βιοχωρητικότητα της Γης σε μεγαλύτερα
νούμερα, η βασική προειδοποίηση παραμένει κοινή: η σημερινή πορεία κατανάλωσης
πόρων δεν είναι βιώσιμη.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Research Letters.