Οι επιστήμονες δημιούργησαν μια εντυπωσιακή αναπαράσταση του τσουνάμι που σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά του
Τον περασμένο Αύγουστο καταγράφηκε το δεύτερο ψηλότερο κύμα τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο. Ευτυχώς στο σημείο δεν βρίσκονταν άνθρωποι καθώς το τσουνάμι «χτύπησε» στο απομακρυσμένο φιόρδ Tracy Arm της Αλάσκας, ωστόσο άφησε πίσω του τεράστιες καταστροφές.
Αν και δεν υπήρχαν μάρτυρες αυτού του τρομακτικού και συνάμα
εντυπωσιακού φαινομένου, οι επιστήμονες ανέλαβαν αμέσως μετά να ανασυνθέσουν τι
συμβαίνει όταν η κατάρρευση μιας πλαγιάς βουνού προκαλεί ένα μέγα-τσουνάμι
χωρίς να υπάρχει κανείς εκεί για να το δει.
Το μέγα-τσουνάμι
Όλα συνέβησαν στις 10 Αυγούστου 2025, στις 5:30 το πρωί, όταν
μια ολόκληρη πλαγιά βουνού στην είσοδο του υποχωρούντος παγετώνα South Sawyer αποκολλήθηκε, έπεσε
στον ωκεανό και προκάλεσε ένα κύμα-τέρας. Στην κορύφωσή του, το κύμα ξεπέρασε
σε ύψος τα 480 μέτρα φτάνοντας στο απέναντι τοίχωμα του φιόρδ - ύψος μεγαλύτερο
και από τον Πύργο του Άιφελ στο Παρίσι.
Αυτό το κάνει το δεύτερο μεγαλύτερο τσουνάμι που έχει
καταγραφεί ποτέ. Το πιο μεγάλο ήταν και πάλι στην Αλάσκα στο φιορδ Lituya Bay
και είχε καταγραφεί το 1958 στα 524 μέτρα ύψος.
Το μέγα-τσουνάμι του 2025 κατέστρεψε τα πάντα στο πέρασμά
του, απογυμνώνοντας δάση μέχρι τον βράχο, ξεριζώνοντας δέντρα και
εκσφενδονίζοντας ογκόλιθους. Προκάλεσε επίσης μια σεισμική δόνηση τόσο ισχυρή
που «ταρακούνησε» ολόκληρο τον πλανήτη για μέρες. Ήταν μόλις η δεύτερη φορά που
καταγράφεται τέτοιο φαινόμενο παγκοσμίως, και προκλήθηκε από την παγιδευμένη
ενέργεια του κύματος που παλινδρομούσε μέσα στο φιόρδ για μέρες μετά το αρχικό
συμβάν.
Τους μήνες που ακολούθησαν, μια ομάδα επιστημόνων από τις
ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη προσπάθησαν να «αναπαραστήσουν αυτή τη διαδοχή
κινδύνων», δήλωσε ο Ντάνιελ Σούγκαρ, γεωμορφολόγος και καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι. Η ομάδα δημοσίευσε τα ευρήματά της στο περιοδικό Science.
Για τους επιστήμονες το γεγονός αυτό συνδέεται ξεκάθαρα με
την κλιματική αλλαγή. Πολλά παρόμοια περιστατικά έχουν συνδεθεί με την
υποχώρηση των παγετώνων, καθώς το λιώσιμο του πάγου αποσταθεροποιεί τα βουνά
και το έδαφος που ήταν καλυμμένα για αιώνες.
«Καθώς το κλίμα αλλάζει και οι παγετώνες υποχωρούν, είναι
πιθανό να δούμε περισσότερα τέτοια γεγονότα σε περιβάλλοντα υψηλού γεωγραφικού
πλάτους στην Αρκτική και την υπο-Αρκτική», δήλωσε ο Σούγκαρ
Μοναδικό στην ιστορία
Ακόμα και για τους επιστήμονες που μελετούν τέτοιες
καταστροφές, η δύναμη του τσουνάμι στο Tracy Arm είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή από τον ανθρώπινο νου. Η
πλαγιά που κατέρρευσε είχε ύψος πάνω από 975 μέτρα - ψηλότερη από το ψηλότερο
κτίριο στον κόσμο. Σήμερα, το σημείο μοιάζει γυμνό, σαν να «έσκαψε» κάποιος 165
εκατομμύρια κυβικούς τόνους βράχου και να τους έριξε στον ωκεανό.
Όταν ο ερευνητής Πάτρικ Λινέτ επισκέφθηκε την τοποθεσία
μήνες αργότερα, έμεινε έκπληκτος. «Το είδα με τα μάτια μου και πάλι
δυσκολεύομαι να το πιστέψω», δήλωσε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νότιας
Καλιφόρνια.
Ασύλληπτη καταστροφή, αλλά χωρίς θύματα
Μπορεί να φαίνεται περίεργο που μια τέτοια καταστροφή δεν
προκάλεσε τραυματισμούς ή θανάτους. Όμως, το ύψος των κυμάτων δεν ανταποκρίνεται
πάντα και στον αριθμό των θυμάτων.
Τα πιο θανατηφόρα τσουνάμι στον κόσμο (όπως στον Ινδικό
Ωκεανό το 2004 ή στην Ιαπωνία το 2011) προκλήθηκαν από σεισμούς. Αντίθετα, τα
τσουνάμι από κατολισθήσεις μοιάζουν περισσότερο με μια τεράστια «πιτσιλιά».
Συμβαίνουν γρήγορα (το τσουνάμι στο Tracy Arm διήρκεσε μόλις 45-60 δευτερόλεπτα) και σε στενά κανάλια. Τα
τσουνάμι από σεισμούς στέλνουν τεράστιο όγκο νερού που εισβάλλει βαθιά στην
ξηρά για 20-30 λεπτά, γι' αυτό και είναι πολύ πιο φονικά.
Δίνοντας εικόνα στο τσουνάμι
Οι επιστήμονες, θέλοντας να βοηθήσουν το κοινό να καταλάβει
το μέγεθος που είχε το τσουνάμι και την καταστροφή που προκάλεσε δημιούργησαν
μια προσομοίωση σε στυλ βιντεοπαιχνιδιού. Ο χρήστης βιώνει το γεγονός από την
οπτική γωνία κάποιου που οδηγεί ένα jet ski και προσπαθεί να ξεφύγει από έναν τοίχο νερού που υψώνεται
πάνω του.
«Στόχος μας δεν είναι η γραφιστική τέχνη», είπε ο Λινέτ.
«Αλλά αν οι άνθρωποι το βιώσουν ψηφιακά, θα το θυμούνται ως κάτι κοντινό στο
πραγματικό γεγονός. Είναι πολύ καλύτερο από το να το διαβάζεις».
Κίνδυνος για τα κρουαζιερόπλοια
Το Tracy Arm
είναι δημοφιλής προορισμός για κρουαζιερόπλοια, με πάνω από 20 πλοία την ημέρα
να μεταφέρουν έως και 6.000 επιβάτες το καθένα. Το μέγα-τσουνάμι από καθαρή
τύχη συνέβη νωρίς το πρωί, όταν κανένα πλοίο δεν βρισκόταν στο σημείο.
Ένα πλοίο της National Geographic βρισκόταν περίπου 24
χιλιόμετρα μακριά και ένιωσε ισχυρά ρεύματα, αλλά σώθηκε λόγω της απόστασης και
των στροφών του φιόρδ που μείωσαν την ορμή του νερού. Ήδη, τρεις μεγάλες
εταιρείες κρουαζιέρας ανέστειλαν τις διαδρομές προς το Tracy Arm για φέτος.
Οι επιστήμονες έχουν χαρτογραφήσει πάνω από 1.000 ενεργές
κατολισθήσεις στην Αλάσκα. Ο ειδικός Μπρέτγουντ Χίγκμαν ανησυχεί ότι αυτές οι
καταστροφικές καταρρεύσεις συμβαίνουν πλέον πιο συχνά. Ενώ τα τελευταία 200
χρόνια συνέβαινε μία κάθε 20 χρόνια, την τελευταία δεκαετία είχαμε έξι τέτοια
γεγονότα.
«Έχουμε μια δεκαπλάσια αύξηση», λέει ο Χίγκμαν.
Παρά την πρόοδο, η πρόβλεψη παραμένει δύσκολη. Στην
περίπτωση του Tracy Arm,
δεν υπήρχαν εμφανή προειδοποιητικά σημάδια. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η
ευθύνη πέφτει πλέον και στους πολίτες, οι οποίοι πρέπει να κατανοούν τους
κινδύνους όταν επισκέπτονται αυτές τις άγριες, μεταβαλλόμενες περιοχές.
«Αυτές οι περιοχές», καταλήγει ο Σούγκαρ, «δεν πρόκειται
ποτέ ξανά να είναι ελεύθερες κινδύνου».