Ένα ακόμα μικρό θαύμα από την τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να πραγματοποιήσει πολλά μικρά
αλλά και μεγάλα θαύματα στα χέρια των κατάλληλων ανθρώπων.
Αυτή τη φορά, η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε για να
πραγματοποιήσει κάτι που δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αλλιώς: διάβασε έναν απανθρακωμένο
πάπυρο που είχε καταστραφεί από την έκρηξη του Βεζούβιου στην Ιταλία και
αποκάλυψε ένα νέο κεφάλαιο της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.
Ο πάπυρος PHerc. 1667 είχε ανακτηθεί από τη διάσημη Βιβλιοθήκη του
Ηρακλείου στο Ηράκλειο της Καμπανίας, μια παραθαλάσσια περιοχή δίπλα στην
Πομπηία που καταστράφηκε κι αυτή από την έκρηξη του ηφαιστείου το 79 πΧ. Στην «Έπαυλη
των Παπύρων», όπως έχει ονομαστεί το κτίριο μέσα στο οποίο βρέθηκε και ο
συγκεκριμένος πάπυρος έχουν εντοπιστεί εκατοντάδες πάπυροι, οι οποίοι κατά κύριο
λόγο είναι απανθρακωμένοι και δεν μπορούν να διαβαστούν καθώς οποιαδήποτε προσπάθεια
να τους ανοίξουν απλώς θα τους κατέστρεφε πλήρως.
Για περισσότερους από δύο αιώνες οι επιστήμονες προσπαθούν
να διαβάσουν τα απανθρακωμένα χειρόγραφα, όμως αυτό ήταν αδύνατο.
Τα πάντα άλλαξαν χάρη στο πρόγραμμα Vesuvius Challenge, το
οποίο συνδύασε υπερυψηλής ανάλυσης τρισδιάστατες σαρώσεις με αλγορίθμους
Τεχνητής Νοημοσύνης. Για πρώτη φορά οι ερευνητές κατάφεραν να «ξεδιπλώσουν»
ψηφιακά έναν πάπυρο χωρίς να τον αγγίξουν, αποκαλύπτοντας περίπου 1,5 μέτρο
συνεχούς κειμένου, κατανεμημένου σε 22 στήλες.
Το κείμενο
Η Δρ. Φεντερίκα Νικολάρντι, παπυρολόγος στο Πανεπιστήμιο της
Νάπολης Φεντερίκο Β', δήλωσε: «Δεν έχουμε ολόκληρο τον πάπυρο, αλλά το σωζόμενο
χειρόγραφο ‘ξετυλίχτηκε’ και αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό αποτέλεσμα, επειδή
δείχνει ότι είμαστε σε θέση να ξετυλίξουμε πλήρως αυτούς τους παπύρους».
Επειδή ο πάπυρος είναι κατεστραμμένος, οι αναγνώσεις είναι
αποσπασματικές, με κενά στα σημεία όπου η επιφάνεια χάνεται. Ακόμα κι έτσι,
πολλά αποσπάσματα μπορούν να διαβαστούν καθαρά για πρώτη φορά μετά από δύο
χιλιάδες χρόνια:
«...θα ερευνήσουμε κάτι, αλλά δεν θα το κατανοήσουμε, αν με
κάποιο τρόπο δεν απομακρυνθούμε από τον εαυτό μας και από τη φύση μας...»
«Έχοντας... καταπονηθεί στο έπακρο μέσω της έρευνας και της
μάθησης... έχοντας την ίδια πρακτική σοφία...»
«...καθώς τέτοια είναι τα αγαθά για εμάς, ακόμη και από τα
αντίθετα κακά δεν θα υπάρχει ούτε κάτι καλό - πόσο μάλλον όμορφο - ούτε κάτι
κακό - πόσο μάλλον άσχημο - ούτε ευτυχία...».
Το συγκεκριμένο χειρόγραφο που διαβάστηκε τώρα αναφέρεται σε θέματα γύρω από την ηθική, την τέχνη και την ανθρώπινη φύση, με επανειλημμένες αναφορές στη στωική φιλοσοφία. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι πιθανός συγγραφέας είναι ο Χρύσιππος, ένας από τους σημαντικότερους θεμελιωτές του Στωικισμού, του οποίου σχεδόν όλα τα έργα θεωρούνταν χαμένα. Αν επιβεβαιωθεί η απόδοση, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες φιλολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών.
Την ίδια στιγμή, οι ερευνητές επιβεβαίωσαν ότι ένας δεύτερος πάπυρος περιέχει το έργο «Περί Θεών, Βιβλίο 8» του Επικούρειου φιλοσόφου Φιλόδημου, αποδεικνύοντας ότι η συγκεκριμένη πραγματεία ήταν πολύ εκτενέστερη από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα.
Εκατοντάδες πάπυροι της βιβλιοθήκης κρατούν ακόμα το περιεχόμενό τους επτασφράγιστο. Ωστόσο καθώς η νέα τεχνολογία συνεχίσει να εξελίσσεται, τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να αποκαλυφθούν έργα της αρχαιότητας που θεωρούνταν χαμένα εδώ και σχεδόν δύο χιλιετίες, χαρίζοντας στον ανθρώπινο πολιτισμό μερικά από τα πιο σημαντικά χαμένα κομμάτια του.