Έκανε δώρο στην αγαπημένη του ένα άρωμα, αλλά τελικά το μπουκάλι περιείχε το φονικό δηλητήριο Νόβιτσοκ

Ο τραγικός θάνατος  της Ντον Στέρτζες και μια ιστορία που είναι βγαλμένη από σκηνές κατασκοπευτικού θρίλερ

Ο Τσάρλι Ρόουλι είχε μια αγαπημένη συνήθεια: να αναζητά αντικείμενα, τα οποία θα μπορούσαν να του φανούν χρήσιμα, σε κάδους δωρεών. Μέσα στα χρόνια είχε βρει τηλεοράσεις, ηλεκτρικές συσκευές και άλλα αντικείμενα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ξανά.

Όμως, ένα απόγευμα του Ιουνίου του 2018 μια ανακάλυψη που έκανε στην πόλη Έιμσμπερι κοντά στο Σόλσμπερι της νότιας Αγγλίας θα άλλαζε για πάντα τη δική του ζωή αλλά και της συντρόφου του, της 44χρονης Ντον Στέρτζες.

Εκείνο το καλοκαίρι, ο Ρόουλι έψαχνε να βρει ένα δαχτυλίδι για να χαρίσει στην αγαπημένη του, ώστε να της κάνει πρόταση γάμου. Ψάχνοντας σε έναν κάδο δεν βρήκε κάποιο δαχτυλίδι, αλλά εντόπισε ένα μικρό χάρτινο κουτί τυλιγμένο με πλαστικό. Στο εσωτερικό του υπήρχε ένα μπουκάλι με την επωνυμία της γνωστής γαλλικής φίρμας Nina Ricci. Θεώρησε ότι κάποιος είχε πετάξει κατά λάθος ένα ακριβό γυναικείο άρωμα και αποφάσισε να το κρατήσει για να το χαρίσει στη σύντροφό του.

Αυτό που δεν γνώριζε ήταν ότι στην πραγματικότητα το μπουκάλι δεν περιείχε άρωμα, αλλά τον ίδιο νευροτοξικό δηλητήριο Νόβιτσοκ που οι ερευνητές πιστεύουν ότι Ρώσοι πράκτορες είχαν χρησιμοποιήσει τρεις μήνες νωρίτερα για να δηλητηριάσουν τον πρώην διπλό πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ στο κοντινό Σόλσμπερι. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια καταστροφική αλυσίδα γεγονότων που άφησε την Στέρτζες νεκρή και τον Ρόουλι στο νοσοκομείο, ως παράπλευρα θύματα μιας υπόθεσης διεθνούς κατασκοπείας.

Ο εφιάλτης ξεκινά

Δύο ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουνίου 2018, ο Ρόουλι χάρισε το «άρωμα» στη σύντροφό του. Η Στέρτζες αναγνώρισε αμέσως το όνομα της εταιρείας και χάρηκε ιδιαίτερα, θεωρώντας ότι επρόκειτο για ένα πολυτελές άρωμα.

«Νόμιζα ότι ήταν ένα πρωτότυπο, ωραίο δώρο και η Ντον χάρηκε πολύ όταν το είδε. Αλλά όλα πήγαν τόσο τραγικά στραβά, τόσο γρήγορα», θυμάται ο Ροουλι μιλώντας στο CNN.

Ο Ρόουλι παρατήρησε ότι κάτι δεν φαινόταν φυσιολογικό στο άρωμα. Ο μηχανισμός ψεκασμού βρισκόταν χωριστά από το μπουκάλι και χρειάστηκε να αφαιρέσει το καπάκι και να τον τοποθετήσει ο ίδιος. Ακόμη κι έτσι, δεν υποψιάστηκε ότι επρόκειτο για δηλητήριο.

Η Ντον ψέκασε το περιεχόμενο, το μύρισε και άπλωσε μικρή ποσότητα στον καρπό της. Το υγρό όμως είχε λιπαρή υφή και, παραδόξως, δεν είχε καμία μυρωδιά.

«Σκέφτηκα ότι ήταν πολύ περίεργο. Ένα άρωμα χωρίς άρωμα», θυμάται σήμερα. Μέσα σε λίγα λεπτά η γυναίκα κατέρρευσε.

«Το ψέκασε, το μύρισε και το έβαλε στον καρπό της. Και λίγο αργότερα, είπε ότι ένιωθε περίεργα. Παραπονέθηκε για πονοκέφαλο... Λίγο αργότερα δεν ανταποκρινόταν καθόλου. Προσπάθησα να την επαναφέρω στη ζωή. Όλα γίνονταν σαν σε αργή κίνηση. Το ένα λεπτό μιλούσαμε κανονικά και το επόμενο δεν ανταποκρινόταν καθόλου. Πανικοβλήθηκα. Δεν ήξερα τι να κάνω», θυμάται ο Ρόουλι.

Οι διασώστες έφτασαν γρήγορα και τη μετέφεραν στο νοσοκομείο, χωρίς όμως να γνωρίζουν ότι είχαν απέναντί τους ένα περιστατικό δηλητηρίασης από χημική ουσία. Ο Ρόουλι πίστευε πως η σύντροφός του είχε υποστεί κάποιο ξαφνικό ιατρικό επεισόδιο. Έτσι, αντί να την ακολουθήσει αμέσως στο νοσοκομείο, αποφάσισε να επιστρέψει στο σπίτι για να της ετοιμάσει μια τσάντα με ρούχα, καλλυντικά και προσωπικά αντικείμενα.

Όμως λίγες ώρες μετά και ο Ρόουλι άρχισε να εμφανίζει και ο ίδιος ύποπτα σημάδια. Είχε έντονη εφίδρωση, άρχισε να κουνιέται πέρα ​​δώθε και μουρμούριζε ασυνάρτητα λόγια καθώς το δηλητήριο Νόβιτσοκ τον επηρέασε κι αυτόν. Οι  διασώστες επέστρεψαν στο ίδιο σπίτι για να παραλάβουν τον Ρόουλι αυτή τη φορά, οι γιατροί τον έθεσαν σε τεχνητό κώμα και νοσηλεύτηκε έτσι για εβδομάδες. Όταν ξύπνησε, δεν είχε καμία ανάμνηση από το τι είχε συμβεί. Αφού πήρε εξιτήριο, υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο, με αποτέλεσμα να επιστρέψει στο νοσοκομείο για ένα ακόμη μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η Ντον Στέρτζες πέθανε δέκα ημέρες μετά τη δηλητηρίασή της με τον νευροτοξικό παράγοντα Νοβιτσόκ, χωρίς ο σύντροφός της να προλάβει να της μιλήσει ξανά. Ο Τσάρλι Ρόουλι επέζησε από τη δηλητηρίαση, αλλά όπως λέει εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας και να ζει με τις ενοχές για την τραγωδία.

Το δηλητήριο για έναν κατάσκοπο

Αν και αρχικά δεν ήταν κατανοητό τι είχε συμβεί στην Στέρτζες και τον Ρόουλι, οι αναλύσεις που έγιναν αργότερα στο μπουκάλι αποκάλυψαν ότι μέσα σε αυτό βρισκόταν δηλητήριο Νόβιτσοκ. Πρόκειται για μια οικογένεια νευροτοξικών παραγόντων που αναπτύχθηκαν μυστικά στη Σοβιετική Ένωση κατά τη δεκαετία του 1970 και του 1980, στο πλαίσιο προγράμματος ανάπτυξης χημικών όπλων. Η ουσία δρα αναστέλλοντας τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, προκαλώντας παράλυση των μυών, σπασμούς, αναπνευστική ανεπάρκεια και, χωρίς άμεση θεραπεία, θάνατο.

Σύμφωνα με τον Νιλ Μπάσου, πρώην επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας της Βρετανίας, η ποσότητα Νόβιτσοκ που υπήρχε στο συγκεκριμένο μπουκάλι θα μπορούσε θεωρητικά να σκοτώσει έως και 10.000 ανθρώπους.

Οι αρχές δεν άργησαν να συνδέσουν την υπόθεση με ένα από τα μεγαλύτερα διπλωματικά επεισόδια ανάμεσα στη Βρετανία και τη Ρωσία. Μόλις τρεις μήνες πριν από τον θάνατο της Στέρτζες, στις 4 Μαρτίου 2018, ο πρώην αξιωματικός των ρωσικών στρατιωτικών πληροφοριών Σεργκέι Σκριπάλ και η κόρη του, Γιούλια, είχαν βρεθεί αναίσθητοι σε παγκάκι στο Σάλσμπερι, στην πόλη των 44.000 κατοίκων δίπλα από αυτή όπου ζούσαν η Στέρτζες και ο Ρόουλι.

Ο Σκριπάλ είχε καταδικαστεί στη Ρωσία επειδή συνεργαζόταν με τη βρετανική MI6 και αργότερα είχε ανταλλαχθεί σε επιχείρηση ανταλλαγής κατασκόπων.

«Είχαμε έναν κατάσκοπο στο Σάλσμπερι. Ποιος να το περίμενε! Η πόλη είχε μυστικά», λέει έκπληκτος ακόμα και σήμερα ο Ρόουλι.

Η βρετανική έρευνα κατέληξε ότι δύο αξιωματικοί της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU ταξίδεψαν στη Βρετανία χρησιμοποιώντας ψεύτικες ταυτότητες και άλειψαν με Νόβιτσοκ το χερούλι της εξώπορτας του σπιτιού του Σκριπάλ. Στη συνέχεια έφυγαν αμέσως για τη Μόσχα.

Πατέρας και κόρη επέζησαν έπειτα από εβδομάδες νοσηλείας, όμως το μπουκάλι που είχε χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά του δηλητηρίου δεν εντοπίστηκε ποτέ κατά τις πρώτες έρευνες. Οι αρχές εκτιμούν ότι οι δράστες το πέταξαν μετά την επιχείρηση και αυτό κατέληξε μήνες αργότερα στα χέρια του Ρόουλι.

Η υπόθεση προκάλεσε τεράστια κινητοποίηση των βρετανικών αρχών. Ειδικές μονάδες με προστατευτικές στολές απολύμαναν δρόμους, πάρκα, παμπ, εστιατόρια και το σπίτι του Σκριπάλ. Δεκάδες χώροι αποκλείστηκαν για εβδομάδες, ενώ κάθε νέο περιστατικό αδιαθεσίας προκαλούσε νέο κύμα φόβου στους κατοίκους. Ένας επίσκοπος εκκλησίας άγιασε όλη την πόλη, για να καθησυχάσει τους κατοίκους.

Τρεις μήνες μετά, η πόλη είχε αρχίσει να ηρεμεί και οι πολίτες άρχισαν να μην φοβούνται πλέον τόσο πολύ. Ωστόσο, η δηλητηρίαση της Στέρτζες έδειξε ότι, παρά τις εκτεταμένες επιχειρήσεις καθαρισμού, το Νόβιτσοκ εξακολουθούσε να αποτελεί θανάσιμη απειλή.

Όταν ο Ρόουλι ξύπνησε από το κώμα, οι γιατροί τού ανακοίνωσαν ότι η αγαπημένη του είχε πεθάνει από το δηλητήριο Νόβιτσοκ. «Ήμουν σε σοκ. Αυτό ήταν το μπουκάλι που της έδωσα εγώ ως δώρο. Ένιωσα ότι ευθυνόμουν και ακόμη δεν μπορώ να το ξεπεράσω», λέει. Οκτώ χρόνια μετά, ζει ακόμη κοντά στο Σάλσμπερι, προσπαθώντας να αφήσει πίσω του μια ιστορία που, όπως παραδέχεται, δεν θα μπορέσει ποτέ να ξεχάσει. Εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως δυσκολία στην ισορροπία, προβλήματα όρασης, απώλεια λειτουργικότητας του αριστερού του χεριού και σοβαρά κενά μνήμης, τα οποία αποδίδει στις συνέπειες της δηλητηρίασης.

Οι δράστες παραμένουν ασύλληπτοι

Οι δύο άνδρες που ταυτοποιήθηκαν από τις βρετανικές αρχές ως μέλη της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και υπεύθυνοι για την δηλητηρίαση του Σκριπάλ δεν συνελήφθησαν ποτέ.

Η Ρωσία αρνήθηκε κάθε εμπλοκή, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε τις κατηγορίες αβάσιμες. Οι ίδιοι οι ύποπτοι εμφανίστηκαν σε ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο, υποστηρίζοντας ότι είχαν επισκεφθεί το Σάλσμπερι αποκλειστικά ως τουρίστες για να δουν τον διάσημο καθεδρικό ναό της πόλης. Ο Ρόουλι συναντήθηκε ακόμη και με τον Ρώσο πρεσβευτή στο Λονδίνο, ελπίζοντας ότι θα μάθει την αλήθεια για όσα συνέβησαν. Όπως λέει, δεν πήρε ποτέ καμία ουσιαστική απάντηση.

«Έχω σταματήσει να περιμένω δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο που μπορώ να κάνω. Το μόνο που μου έχει απομείνει είναι να προσπαθώ να ζήσω με αυτό που συνέβη», καταλήγει ο Ρόουλι.

Η ιστορία του περιλαμβάνεται σε ένα νέο ντοκιμαντέρ του CNN Films, με τίτλο «The Salisbury Poisonings: A Spy Next Door», το οποίο παρουσιάζει ιστορίες ανθρώπων οι ζωές των οποίων άλλαξαν για πάντα από τις επιθέσεις. Ο Σεργκέι Σκριπάλ και η κόρη του Γιούλια που επέζησαν της επίθεσης ζούσαν σε μυστική τοποθεσία με διαφορετικά ονόματα.