Είναι μόλις ο δεύτερος άνθρωπος στον κόσμο που έχει περάσει τόσα πολλά χρόνια στη φυλακή
Ο Φράνσις Κλίφορντ Σμιθ έλαβε το τελευταίο του γεύμα οκτώ φορές. Ωστόσο, δεν έλαβε ποτέ την θανατηφόρα ένεση που θα τελείωνε τη ζωή του. Έτσι, αφού γλίτωσε την εκτέλεση στον θάλαμο θανατοποινιτών των ΗΠΑ έφυγε τελικά από τη ζωή σε ηλικία 101 ετών, ενώ ήταν ο μακροβιότερος κρατούμενος στη χώρα.
Ο Σμιθ είχε καταδικαστεί για φόνο το 1950, όταν ήταν 25
ετών, ωστόσο ο ίδιος πάντα υποστήριζε την αθωότητά του μέχρι το τέλος.
Ο Άντριους Μπανέβιτσιους, υπεύθυνος δημόσιας πληροφόρησης
του Τμήματος Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων του Κονέκτικατ,μιλώντας στο BBC αφηγήθηκε πώς ο Σμιθ
συνήθιζε να ταΐζει τα πουλιά ενώ βρισκόταν στη φυλακή Όσμπορν κάτι που του
χάρισε το παρατσούκλι «Ο Άνθρωπος-Πουλί του Όσμπορν».
«Έβαζε όσο περισσότερο ψωμί μπορούσε... στα ρούχα του. Όλοι
έκαναν τα στραβά μάτια επειδή ήξεραν ότι απλώς τάιζε τα πουλιά», είπε ο
Μπανέβιτσιους.
Ο Σμιθ το 1949 ήταν ένας μικροεγκληματίας όταν κατηγορήθηκε για
τη δολοφονία του Γκρόβερ Χαρτ, ενός νυχτοφύλακα σε ένα γιοτ κλαμπ του
Κονέκτικατ. Ήταν ένας από τους δύο άνδρες που συνελήφθησαν για τη δολοφονία,
αλλά ο άλλος κάνοντας συμφωνία με τις αρχές κατέθεσε εναντίον του Σμιθ, ο
οποίος αργότερα κρίθηκε ένοχος για φόνο πρώτου βαθμού.
Έκτοτε, η ενοχή του καθώς και τα στοιχεία βάσει των οποίων καταδικάστηκε έχουν αμφισβητηθεί με την πάροδο των ετών. Μάλιστα, οι μάρτυρες που τον συνέδεαν με το έγκλημα ανακάλεσαν τις καταθέσεις τους, ενώ ένας άλλος κρατούμενος αργότερα ομολόγησε τη δολοφονία.
Ένας από τους αστυνομικούς που είχαν ανακρίνει τον Σμιθ μετά
τη σύλληψή του κατέθεσε αργότερα ότι πίστευε ότι ήταν αθώος.
«Δεν είμαι καν σίγουρος ότι ήταν παρών στη δολοφονία», είχε
δηλώσει ο Ταγματάρχης Λίο Κάρολ στο Συμβούλιο Χάριτος, σύμφωνα με την Boston Globe.
Η ποινή του τελικά μετατράπηκε σε ισόβια το 1954 δύο ώρες
μόλις πριν την εκτέλεσή του, η όγδοη που είχε προγραμματιστεί ως τότε.
Ο Σμιθ έμεινε τελικά στη φυλακή για περισσότερα από 70
χρόνια με εξαίρεση τρεις σύντομες περιόδους ελευθερίας.
Δραπέτευσε από τη φυλακή το 1967, αλλά συνελήφθη ξανά 12
ημέρες αργότερα. Το 1974, πήγε σπίτι του για την παραμονή των Χριστουγέννων και
επέστρεψε την επόμενη μέρα. Στη συνέχεια, το 1975, του δόθηκε αναστολή και
έμεινε έξω για περίπου 10 μήνες. Όμως, σύντομα συνελήφθη για μικροκλοπές και
κατοχή όπλου, κάτι που αποτελούσε παραβίαση της αναστολής αποφυλάκισής του.
Ο Ρίτσαρντ Σπαράκο, πρώην εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου
Χάριτος και Απαλλαγής από Όρους, αποκάλυψε ότι ο Σμιθ απέρριψε αργότερα αρκετές
προσπάθειες να λάβει αναστολή. Τελικά, το 2020 του χορηγήθηκε υπό επιτήρηση
αναστολή και μεταφέρθηκε σε οίκο ευγηρίας για ηλικιωμένους εντός του δικαστικού
συστήματος.
Ο Σμιθ είναι μόλις ο δεύτερος άνθρωπος στον κόσμο που έχει
περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εντός φυλακής. Συγκεκριμένα, μέχρι και
το 2020 – όταν μεταφέρθηκε στο κέντρο φροντίδας- είχε περάσει στη φυλακή 70
χρόνια και 31 ημέρες. Τα πρωτεία κρατά στη λίστα αυτή ο Αυστραλός Τσαρλς
Φουσάρντ, ο οποίος έμεινε στη φυλακή 70 χρόνια και 303 ημέρες – από το 1903 ως
το 1974- μέχρι τον θάνατό του σε ηλικία 92 ετών. Ο Φουσάρντ είχε καταδικαστεί
όταν σε ηλικία περίπου 20 ετών δολοφόνησε έναν ηλικιωμένο και του έκλεψε τις μπότες.
Πού πάνε οι κρατούμενοι όταν γεράσουν
Η Δρ. Στέφανι Προστ, ερευνήτρια σε ηλικιωμένους και
σωφρονιστικά περιβάλλοντα στο Πανεπιστήμιο του Λούισβιλ στο Κεντάκι, δήλωσε στο
BBC ότι οι περισσότερες
φυλακές έχουν έναν κρατούμενο σαν τον Σμιθ.
«Δεν είμαστε η μόνη χώρα που αντιμετωπίζει το πρόβλημα με τη
γήρανση, επειδή παρόμοια ζητήματα εμφανίζονται στην Αυστραλία και την Αγγλία»,
είπε.
«Είναι ένα διεθνές ζήτημα όσον αφορά τον πληθυσμό. Αν και,
φυσικά, έχουμε μεγαλύτερο αριθμό ατόμων στις ΗΠΑ». Σύμφωνα με μια μελέτη του
2025, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 55 ετών και άνω που βρίσκονται στη φυλακή
αυξήθηκε κατά σχεδόν 400% μεταξύ 1991 και 2021.
Το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ προβλέπει ότι μέχρι το 2030,
τουλάχιστον το ένα τρίτο του φυλακισμένου πληθυσμού θα είναι άνω των 50 ετών.
Ερευνητές όπως η Προστ πιέζουν για καλύτερες λύσεις και αυτό
που αποκαλούν «έξυπνη αποφυλάκιση», παρόμοια με την περίπτωση του Σμιθ. Αυτό θα
μπορούσε να περιλαμβάνει πολιτικές όπως η αποφυλάκιση ηλικιωμένων ή αποφυλάκιση
για ιατρικούς λόγους.
Τέτοια προγράμματα λαμβάνουν υπόψη την ηλικία και τη
φροντίδα που πρέπει να λάβει ένας κρατούμενος, καθώς οι ηλικιωμένοι κρατούμενοι
αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά δαπανηρών ιατρικών προβλημάτων που δυσκολεύουν
τη λειτουργία τους σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο σωφρονιστικό περιβάλλον,
συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων πτώσης, της ακράτειας και των προβλημάτων
ακοής.
Ωστόσο, υπάρχουν λίγες εγκαταστάσεις όπως αυτή στην οποία
στάλθηκε ο Σμιθ που είναι πρόθυμες να δεχτούν καταδικασμένους κρατούμενους,
ανέφεραν οι ειδικοί.
Ο Σμιθ ήταν ένας από τους πρώτους που έλαβαν φροντίδα στο
πλαίσιο του προγράμματος MissionCare Health,
το οποίο επικεντρώνεται ειδικά στην παροχή φροντίδας σε κρατούμενους. Αυτή τη
στιγμή διαθέτει τρεις εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές ΗΠΑ.
Ο Νταβίντ Σκοτσούλεκ, εκπρόσωπος του 60 West - της εγκατάστασης όπου ο Σμιθ
έζησε τα τελευταία του χρόνια - δήλωσε στο BBC ότι ο ηλικιωμένος απεβίωσε στον ύπνο του τον Ιούνιο και
αργότερα αποτεφρώθηκε.
«Ουσιαστικά, πέθανε από γεράματα», είπε. «Η εμπλοκή της οικογένειάς
του ήταν πολύ περιορισμένη στα θέματα μετά τον θάνατό του, αλλά διαβεβαιώσαμε
ότι η αποτέφρωση ικανοποιούσε τις επιθυμίες του και ήταν κάτι αξιοπρεπές».
Ο Σκοτσούλεκ είπε ότι ο ρόλος της εγκατάστασης ήταν να
παρέχει στον Σμιθ τις εξειδικευμένες υπηρεσίες νοσηλείας και μακροχρόνιας
φροντίδας που χρειαζόταν.
Έρευνες δείχνουν ότι η φυλάκιση μπορεί να οδηγήσει σε «επιταχυνόμενη γήρανση» και ότι παθήσεις όπως η άνοια μπορεί να εμφανιστούν «σημαντικά νωρίτερα» από ό,τι θα εμφανίζονταν σε άτομα που δεν βρίσκονται στη φυλακή.
«Λέμε συχνά ότι ένα άτομο που προέρχεται από μια μακρά
περίοδο φυλάκισης μπορεί να είναι 60 ετών αλλά να έχει την κατάσταση υγείας
ενός 90χρονου», είπε ο Σκοτσούλεκ.
Ο Σμιθ φέρεται να είχε άνοια στο τέλος της ζωής του. Ο Μπανέβιτσιους
δεν το επιβεβαίωσε μιλώντας στο BBC,
αλλά είπε ότι ο Σμιθ αντιμετώπιζε προβλήματα που σχετίζονται με την τρίτη
ηλικία.
«Ήταν 101 και μισό ετών», είπε ο Μπανέβιτσιους. «Τα πήγε
αρκετά στο θέμα της μακροζωίας».